Wino Primitivo to jedno z najbardziej rozpoznawalnych win czerwonych pochodzących z południowych Włoch. Kluczową cechą tego szczepu jest szybkie dojrzewanie oraz intensywny, bogaty aromat. Jednak nie każdy wie, że jego korzenie sięgają Dalmacji, a jego historia jest pełna niezwykłych zwrotów. Poznaj, co oznacza nazwa Primitivo, skąd pochodzi ten szczep i czym wyróżnia się to wino.
Pochodzenie i znaczenie szczepu Primitivo
Primitivo to czerwony szczep winorośli Vitis vinifera, którego ojczyzną jest Chorwacja. Znany też jako crljenak kaštelanski lub tribidrag, do XVIII wieku był uprawiany głównie na dalmatyńskim wybrzeżu. Właśnie stąd, w XVIII wieku, trafił do słonecznej Apulii w południowych Włoszech. W Apulii szczep przyjął się znakomicie, dając początek nowym stylom win o unikalnym charakterze. Nazwa „Primitivo” wywodzi się od łacińskiego primo, czyli „pierwszy” lub „wczesny”, i odnosi się do wyjątkowo wczesnego dojrzewania gron tej odmiany w porównaniu z innymi winoroślami.
Szczep Primitivo został wyselekcjonowany w 1799 roku przez księdza Francesco Filippo Indellicatiego w regionie Gioia del Colle w Apulii. Selekcja klonu miała na celu uzyskanie odmiany o szybkim dojrzewaniu i wysokiej jakości gron. Już w XIX wieku winorośl rozsławiła się w całej Apulii, przyczyniając się do powstania jednych z najbardziej znanych włoskich win czerwonych.
Rozprzestrzenienie i światowa kariera
Droga szczepu Primitivo nie zakończyła się we Włoszech. W XIX wieku, dzięki włoskim emigrantom, odmiana ta dotarła do Stanów Zjednoczonych, gdzie została nazwana Zinfandel. Dziś Zinfandel zajmuje ponad 10% powierzchni winnic w Kalifornii, a połączenie historii tych dwóch szczepów potwierdzono badaniami DNA w 1994 roku. Udowodniono wtedy jednoznacznie genetyczną identyczność Primitivo, Zinfandela i chorwackiego crljenak kaštelanski.
Tak szerokie rozprzestrzenienie odmiany wynika z jej dużej odporności na warunki klimatyczne oraz unikalnych właściwości, które pozwoliły na adaptację zarówno w południowych Włoszech, jak i Kalifornii. Współcześnie Primitivo jest trzecim najczęściej sadzonym szczepem w Apulii, a jego popularność stale rośnie dzięki eksportowi i modzie na wina szczepowe.
Regiony uprawy i trendy produkcji
Głównym ośrodkiem uprawy Primitivo jest region Apulia, znany jako „obcas buta” Włoch. Najistotniejsze podregiony to Manduria i Gioia del Colle, gdzie uzyskiwane są wina o oznaczeniach DOC, między innymi Primitivo di Manduria oraz Primitivo Gioia del Colle. Winnice rozciągają się na słonecznych, suchych glebach, które sprzyjają dojrzewaniu gron i kumulacji cukrów, co bezpośrednio wpływa na smak i styl powstałego wina.
Obecnie obserwuje się wzrost powierzchni upraw Primitivo w Apulii, napędzany rosnącym eksportem na rynek amerykański. Odkrycie powiązań genetycznych z Zinfandelem dodatkowo ożywiło zainteresowanie tym szczepem, zarówno wśród producentów jak i konsumentów. Wina te były też historycznie wykorzystywane do wzmacniania trunków z północnych Włoch, szczególnie z Toskanii i Piemontu.
Charakterystyka win Primitivo
Wina produkowane z Primitivo charakteryzują się wyjątkową intensywnością barwy i aromatu. Dominują nuty dojrzałych owoców – jeżyn, jagód – które często łączą się z akcentami ciemnej czekolady oraz lukrecji. Wysoka zawartość alkoholu, średni poziom tanin i wyraźnie słodki finisz to elementy, które budują pełnię smaku i sprawiają, że wina te są cenione za swoją głębię oraz aromatyczność.
W procesie produkcji stosowana jest tradycyjna winifikacja – tłoczenie i fermentacja prowadzone są w sposób podkreślający naturalne właściwości szczepu. Efektem są wina mocne, zrównoważone, idealnie wpisujące się w potrzeby miłośników intensywnych trunków czerwonych. Popularność zyskały zwłaszcza Primitivo z oznaczeniem DOC z regionów Manduria i Gioia del Colle.
Podsumowanie: wyjątkowość szczepu Primitivo
Primitivo to szczep o niezwykle ciekawej historii, sięgającej czasów starożytnych oraz regionów takich jak Chorwacja, Apulia czy Kalifornia. Jego najważniejsze cechy to szybkie dojrzewanie, intensywność aromatów oraz wysoka zawartość alkoholu. Rozpoznawalność odmiany zwiększyło odkrycie genetycznej identyczności z Zinfandelem i chorwackim tribidragiem. Dziś popularność tego szczepu nieustannie rośnie, a wina z niego produkowane cieszą się uznaniem na całym świecie ze względu na bogaty smak i regionalny charakter.
PolacyNaSardynii.pl to portal prowadzony przez zespół pasjonatów, którzy Sardynię pokochali na tyle, by uczynić ją swoim domem. Pokazujemy wyspę oczami tych, którzy naprawdę ją żyją – od praktycznych porad po autentyczne odkrycia kulinarne i kulturowe.